İskele kasabasi' nda bor madenlerinin geçmişi

Normal Mod | Çizgisel Mod

İskele kasabasi' nda bor madenlerinin geçmişi

Yazar

Mesaj

Eskin
Forum Sahibi

Üye Bilgileri

Grup : Admin
İsmi : murat
Nerden : İskele Kasabası
Fanatiği : Fenerbahçe
Mesaj Sayısı : 788
Katılım Tarihi : Oct 2007
Rep Puanı: 3
Rep : Ver
Durum : Çevrimiçi

Hızlı Mesajlaşma

Mesaj: #1

İskele kasabasi' nda bor madenlerinin geçmişi

Sitemize Uye Olmadan Linkleri Goremezsiniz. Lutfen
Giris Yapin veya

Kayit Olun..

Sitemize Uye Olmadan Linkleri Goremezsiniz. Lutfen
Giris Yapin veya

Kayit Olun..
Sitemize Uye Olmadan Linkleri Goremezsiniz. Lutfen
Giris Yapin veya

Kayit Olun..
Sitemize Uye Olmadan Linkleri Goremezsiniz. Lutfen
Giris Yapin veya

Kayit Olun..

BOR MADENLERİNİN BULUNMASI

Muharrem Girgin'in oğlu Selâmettin Girgin, Hüsamettin Yakal'ın kardeşi Alaaddin Paşa'nın yanında emireri olarak bulunuyormuş. Paşa bir gün; "Oğlum Selâmettin, baban ne iş yapıyor?" demiş. Selâmettin de Pa-şa'ya; "Babam maden arayıcısı, heybe heybe, dağdan dereden taş toplu-yor." cevabını vermiş. Paşa bunun üzerine; "Benim kardeşim kimyager, bulduklarını getir de ona gösterelim." demiş.

Daha sonraları Çamköy-iskele arasındaki "Börek Deresi'"nden alınan ilk numunelerin bor madeni olduğu anlaşılınca, Hüsamettin Yakal bölgeye gelir ve 1950 yılında "İlk Bor Madeni Ocağı"nı iskele hududunda "Acep mevkiinde" açar.

ikinci maden araması, Osmanca "Köseçam" civarında olup, netice alınamayınca, üçüncü ocak teşebbüsü "Tülü Değirmen" de Kırüstü'nde aranır ve olumlu netice alınır. Bu üçüncü ocak daha sonra bir Fransız şirketine devredilir. Üçüncü ocağın çalımalannda, Mühendis ibrahim Rona Bey ve Mehmet Aykaç ile Kemâl Atasoy görev yapmıştır.

Hüsamettin Yakal'ın Acep Ocağı'nda İskele'den çalışan ilk maden işçileri şunlardır:

Muharrem Önal - Kasacı

Nazım Durak- Kasacı Yedeği

Habil Teke - Çavuş

Mehmet Kayın - Bekçi

Hasan Acar - Kasacı

Halil Karakaş- Kasacı

Maden bulununca Muharrem Girgin, Ali Şayakçı ile bareber Doğancı Bükü'nde açılan maden ocağını işletmeye başladılar. Mühendisleri İbrahim Bey'di. Bu ocakta iskele'den Demirci Mehmet Özdemir, Başçavuş Süleyman Soylu, Marangoz Nazım Durak ve Çavuş Mustafa Soylu çalışıyordu.

Ingilizler'in Beğendikler başındaki ocağında ise, İsmail Budak (kasacı), Rıfat Durak (kasacı), Muharrem Önal (çavuş) ve Nazım Durak (kasacı) çalışıyordu. Mühendisleri İngiliz'di.

Bunlardan başka Sırrı Yırcalıda Yeniköy Aşmalı ocağında maden işletmeye başladı. Bir ocağı da Beğendikler Kalcak mevkiindeydi. Beğendikler-li Başçavuş Cafer Dal maden ocağının kontrolünde görevliydi. Iskele'den Adil Budak'ın çavuş olarak çalıştığı maden ocağının, mühendisi Tuncay Bey, Başçavuşu ise Mehmet Gündüz'dü.

Muharrem Girgin:

1894 yılında Bigadic'in Yolbaşı (Faraş) köyünde dünyaya gelmiştir. Babası Nasuh Efendi'dir. Madenleri bularak bölge ekonomisine çok büyük bir hizmette bulunan Muharrem Girgin, 1973 yılında vefat etmiştir. Mezarı Yolbaşı Köyü'ne giderken Ölce Alanı mevkiinde yolun sol tarafındadır. Mezar taşında "Türkiye Barasit Madenleri Kâşifi Muharrem Girgin" yazılıdır

İSKELE BOR YATAKLARI

1950'li Yıllarda yerli ve yabancı Şirketler tarafından başlatılan üretim faaliyetleri, 4.10.1978 tarih ve 2172 sayılı "Devlet"çe işletilecek Madenle Hakkındaki Kanun" uyarınca tüm bor sahalarının Etibank'a devredilmes^{: sonucu halen Etibank tarafından yürütülmektedir.}

Bölgedeki Etibank'ın ilk faaliyeti bir Fransız Şirketi olan Kemad Ltd. Şirketine ait AR. 106/89 nolu sahanın sınır anlaşmazlığından dolayı Bakanlar Kurulunun 6.2.1976 tarih ve 670 sayılı karar uyarınca Etibank uhdesine verilmesi ile başlamıştır.

BOR YATAKLARININ OLUŞUMU:

BatıAnadoluda ve Bigadiç'te yer alan bor yatakları, bu günkü Ege Denizinin orojenik ve tektonik hareketler sonucu çekilmesiyle kalan ve denizle bağlantısı olmayan sığ ve kapalı göllerde fiziksel ve kimyasal sedimantasyon (çökelme) s/rastnda, üçüncü zaman volkanizmasına bağlı olarak gelişen ve Bigadiç-Kestelek-Kırka ve Emet yataklarını merkezfeyen 6r'r bölgede oluşan volkanik faaliyet sonucu, çökelme ortamına gelen bor'un ortamda bulunan sodyum, kalsiyum elementleri ile yaptığıbileşeklerin, ortamın ısısı, asiditesi (PH) vekonsantrasyon ortamına bağlı olarak tabakalar şeklinde çökelmesi suretiyle oluşmuştur.

Magma orijinli bor'un bir kısmı volkanik faaliyetlerle yüksek sıcaklıklarda halojenür buharları şeklinde atmosfere, daha düşük sıcaklıklarda ise solüsyonlar şeklinde (borik asit) hidrosfere karışır. Atmosferdeki bor haloje-nürler de daha sonra yoğunlaşarak borik asit halinde hidrosfere döner ve göl sularına karışırlar. Ortamda çözünmüş olarak bulunan kalsiyum ve sodyum bikarbonat ile reaksiyona girmeleri sonucu karbonik asit borik asit tarafından ramplase edilir ve çökelme ortamında yeterli konsantrasyon bulunduğunda öncelikle kolemanit (2CaO. 3B203. 5H20) ve sonra üleksit (Na20. 2CaO. 16 H20) mineralleri oluşmaya başlar.

İskele Bor Yatağında çoğunlukla kolemanit ve üleksit mineralleri oluşmuş olup bunların yanında ekonomik bir rezerve sahip olmayan Pande-mit, Jnyoit, Mayerhofferit ve hidroborasit minerallerine rastlanmaktadır.

AÇIK OCAK ÜRETİM YÖNTEMİ:

Açık ocak üretim yöntemi; sondaj çalışmaları sonucu tespit edilen ve boyut-lundırılan maden yatağının hazırlanan Açık iletme Projesi kapsamında, İş Maki-naları vasıtasıyla oluşturulan basamaklar ile cevher üzerindeki toprağın kaldırılarak bir tumba alanına taşınması (dekapaj) ve üzeri açılan cevher damarları içinde İş Makinaları ile tüvenan cevher üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi işlemidir.

Müessesemizde halen 3 adet açık ocakta dekapaj ve üretim çalışmaları sürdürülmekte olup 4. cü bir açık işletmenin proje çalışmaları tamamlanmıştır.

Faaliyet gösterilen ve yeni projelendirilen açık ocaklarımızda sondaj çalışmaları ile tespit edilen cevher damarlarının jeolojik kesitleri hazırlandıktan sonra yatağın ve üzerindeki örtü tabakasında bulunan kayaçlann jeolojik özellikleri gözününe alınarak uygun basamak geometresi tespit edilir. Bu değerler dekapaj ve cevher için;

Genel Şev Açısı = 23-45 derece Basamak Şev Açısı = 70-85 derece Basamak Yüksekliği = 8-10 m. Basamak Genişliği nihai durumda 7 m. çalışma anında 15-20 m. olarak seçilir.

Bu değerler tespit edilirken halen faaliyet gösteren açık ocaklarımızda-ki uygulamalar gözönüne alınır. Ocak için tespit edilen basamak geometrisine göre açık işletme projesi hazırlanır.

Dekapaj faaliyetlerinde Ekskavatör, Dozer, Loder ve kaya tipi damperli kamyonlar kullanılır. Formasyonun sert olduğu bölgelerde patlayıcı maddelerden yararlanılır.

Dekapaj faaliyetleri sonucu üzeri açılan ceher damarlarında iş makina-lır kullanılarak ve gerektiğinde delme-patlatma işlemleri gerçekleştirilerek tüvenan cevher üretim faaliyetleri yürütülür.

Açık ocak üretim maliyetleri kapalı ocağa göre çok daha ekonomik olduğu için açık ocak üretim yöntemi tercih sebebidir.

SATIŞLAR

Müessesece üretilen cevherlerin büyük bir bölümü Bandırma Limanından Yurt dışına ihraç edilmekte olup, yöre ve ülke ekonomisine büyük katkı sağlanmaktadır. Yılda ortalama 260.000 ton cevher ihracatından son beş yılda sağlanan döviz girdisi aşağıdaki şekilde gerçekleşmiştir.

1996 Yılı 69 Milyon $

1995 Yılı 57 Milyon $

1994 Yılı 53 Milyon $

1993 Yılı 47 Milyon $

1992 Yılı 55 Milyon $

SİMAV ÇAYI YATAĞI ISLAHI PROJESİ

İskele bor yatağının yüksek tenörlü kolemanit ve üleksit cevherlerini içeren Simav bölgesinde, üretim faaliyetleri 100.000 ton/yıl kapasiteli Simav kapalı ocağı vasıtasıyla yürütülmektedir.

1990 Yılları başında ocağa gelen yeraltı su geliri 400-450 m3/saat civarında tespit edilmiştir. Bu su, ocaktaki çalışma şartlarını güçleştirdiği gibi, yeraltı tamir ve bakım işçiliğini arttırmakta dolayısıyla randımanları olumsuz yönde etkilemektedir. Pompajla ye rüştüne basılan bu sular aynı zamanda yüksek bor içeriği nedeniyle 4,5 km mesafedeki Çamköy Barajında depolanmıştır. Yeraltı suyunun pompaja yerüstüne drenesi için yılda ortalama 3 milyon Kwh. elektrik enerjisi tüketilmektedir.

Simav kapalı ocağındaki yeraltı su gelirinin Simav Çayı ile ilişkisinin araştırılması ve alınabilecek önlemlerin belirlenmesi amacıyla 1992 yılında DSİ Genel Müdürlüğü'ne hirdojeolojik etüd çalışması yaptırılmıştır. Bu çalışma sonucu verilen etüd raporunda ocağı gelen yeraltı su gelirinin büyük ölçüde ocağın hemen batısından geçen Simav Çayından kaynaklandığı belirtililerek, bu su gelirinin önlenmesi için uzun dönemde en gerekli ve önemli drenaj projesi olarak çay yatağının menba yönünde bir sızdır-mazlık yapısı ile kesilmesi ile çayın yaklaşık 4 km. uzunluğunda bir beton kanal içine alınması önerilmiştir.

Projelendirme ve arazi aplikasyonu çalışmalarına 1994 yılı içinde başlanılmış, kanal inşaatı daha sonra kil dolgulu ve kayakaplamalı olarak projelendirilmiş ve bu çalışmalar 1995 yılı başlarında tamamlanarak kanalın kazı işlemlerine DSİ tarafından Mayıs 1995 yılında başlanılmıştır. Kanal inşaatının 1997 yılı sonunda tamamlanmasına çalışılmaktadır.

SİMAV AÇIK İŞLETME PROJESİ:

Simav Çayı Yatağı Islahı projesi kapsamında yer alan kanal inşaatı ve sızdırmazlık yapısı tamamlandığında, Simav kapalı ocağına gelen suyun önlenmesi ile, yeralt çalışma şartlarında iyileşme ve randıman artışı ile maliyetlerin düşürülmesi sağlanması yanında daha da önemlisi, verimlilik ve karlılık İlkeleri doğrultusunda kaynakların en akılcı şekilde kullanılabilmesini teminen bu bölgede kapalı ocak üretimi yerine çok daha ekonomik olan açık ocak üretimi gerçekleştirilebilecektir.

Simav Çayı Islah Projesinin gerçekleştirilmesi ve Simav kapalı ocağının açık işletmeye dönüştürülmesi durumunda, üretim maliyetleri yönünden tasarruf sağlanmakta, bunun yanısıra üretim programının 200.000 ton/yıl olarak öngörülmesi ve üretim proğramınn satışlara bağlı olarak daha da artması durumunda sağlanacak tasarruf çok daha fazla olarak gerçekleşecektir.

Bu nedenle 1996 yılında açık proje çalışmalarına başlanılmış ve 200.000 ton/yıl kapasiteli Simav Açık Projesi 1997 yılı içinde bitirilerek, kanal inşaatının bitimini müteakip dekapaj çalışmalarına başlanılması hedeflenmiştir.

BOR'UN KULLANIM ALANLARI

Dünya'da bor mineral ve bileşiklerini tüketen sanayi dalları toplam B203 tonajı bazında aşağıdaki gibi sıralamak mümkündür.

Cam Sanayi (Isıya dayanıklı cam ve elyaf imali)

Seramik Sanayi (Emaye, Frit, Sır imali)

Temizleme ve beyazlatma (Deterjan) Sanayi

Yanmayı önleyici maddeler

Tarım (Gübre ve zirai ilaç yapımı)

Metalürji (Ergimeyi hızlandırıcı ve çeliğin sertleşmesi)

Diğer kullanım alanları (Dericilik, fotoğrafçılık, ilaç)

Bor mineral ve bileşlerinin ülkemiz içinde kullanılması çok kısıtlı olup, iskele ve çevresinden götürülen bor cevherleri Bandırma'da yer alan tesislerde rafine ürünlere dönüştürülmektedir

En son düzenleme: 19-01-2008 12:32 PM Eskin.

19-01-2008 11:58 AM

Bu kullanıcının gönderdiği mesajları bul

« Daha Eski | Daha Yeni »

Yazdırılabilir Bir Versiyona Bak
Bu Konuyu Bir Arkadaşına Gönder
Bu Konuya Abone Ol | Konuyu Favorilerine Ekle

Foruma Git:

Forumlarımıza Hoşgeldin,Ziyaretçi!!	Kullancı Adı:
1 Dakikanı Ayırarak Forumumuza Kayıt Olabilirsin!	Şifre :		Hatırla